fbpx

Termin zdarzenia a data urlopu okolicznościowego

with Brak komentarzy

Czy na udzielenie „urlopu okolicznościowego” może być za późno?urlop okolicznościowy

Co jakiś czas na forach tematycznych i w grupach internetowych pojawia się temat związany z udzielaniem dnia wolnego związanego ze szczególnym wydarzeniem osobistym czy rodzinnym pracownika. Kontrowersje budzi zazwyczaj związek czasowy pomiędzy zdarzeniem a terminem udzielenia takiego zwolnienia i choć nie natknęłam się na żaden wyrok w tym temacie, w piśmiennictwie jest kilka wskazówek.

Zacznijmy od tego, że pojęcie „urlop okolicznościowy” nie istnieje

w nomenklaturze kodeksowej, choć potocznie większość z nas wie, o jakie zdarzenia chodzi.  Zdecydowaną większość z nich wprost wymienia rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.  I Kodeks pracy nakłada obowiązek zwolnienia z pracy na czas tych okoliczności, choć nie zawsze z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Pochylmy się dziś nad najbardziej znanymi powodami udzielania urlopu okolicznościowego, czyli zdarzeniami rodzinnymi  i osobistymi. §15 wspomnianej ustawy mówi o tym, że

„pracodawca jest zobowiązany zwolnić od pracy pracownika

na czas obejmujący:

1) 2 dni – w razie ślubu pracownika lub urodzenia się jego dziecka albo zgonu i pogrzebu małżonka pracownika lub jego dziecka, ojca, matki, ojczyma lub macochy;

2) 1 dzień – w razie ślubu dziecka pracownika albo zgonu i pogrzebu jego siostry, brata, teściowej, teścia, babki, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką.”

Cytowany przepis jest jasny, czytelny a jego cel nie budzi większych wątpliwości.

Do czasu gdy pojawi się pytanie o termin udzielenia tego płatnego przecież zwolnienia (a życie pisze niezrównane scenariusze).

Udzielając urlopu okolicznościowego należy pamiętać o tym, jaki jest cel i sedno tego zwolnienia (taka jest przecież intencja ustawodawcy). Zdarza się, że pracownicy wnioskują o udzielenie tego urlopu długo po terminie zdarzenia, które uzasadniałoby  jego cel. A założeniem ustawodawcy jest umożliwienie pracownikowi bezpośredniego udziału w tym wydarzeniu. Jego termin więc musi więc z nim ściśle korelować.

Kilka dni temu natrafiłam w sieci na żarliwą dyskusję kilku osób które przekonywały, iż pracownica, która urodziła dziecko i wykorzystała urlop macierzyński i rodzicielski, zachowuje prawo do 2 dni zwolnienia okolicznościowego z tego tytułu. Nie ukrywam, że w duchu głośno usłyszałam własne „coooo?” i kontrolnie przeszukałam sieć w celu ustalenia czy nieodgadnionym cudem umknął mi jakiś rewolucyjny wyrok sądowy zmieniający dotychczasową praktykę w tym temacie. Nie trafiłam na nic, ale widocznie sytuacja była wałkowana już kilka lat temu, gdyż

w roku 2012 ówczesne Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opublikowało swoje stanowisko,

w którym odmówiło prawa do urlopu okolicznościowego z tytułu urodzenia dziecka pracownicom po zakończeniu urlopu macierzyńskiego.

W treści tego dokumentu również wskazano, iż „co do zasady okolicznościowe zwolnienie od pracy powinno (…) pokrywać się z datą zdarzenia lub zostać wykorzystane w niedalekim odstępie czasowym, jeżeli pracownik udowodni, że zwolnienie ma związek z wydarzeniem.” Siłą rzeczy więc  okoliczność związana z np. zapisem dziecka do żłobka nie koreluje czasowo z datą jego urodzenia.  Idąc dalej tym tropem można zakładać, że

jeśli pracownik udowodni (np. okazując odpowiednią dokumentację), iż termin planowanego zwolnienia jest związany ze zdarzeniem

– pracodawca ma obowiązek usprawiedliwić tę nieobecność i za nią zapłacić. Jakie sytuacje można by tu przytoczyć? np. sprawy związane z załatwianiem przez ojca rejestracji noworodka w urzędach, ubezpieczalniach i innych instytucjach czy formalności dotyczące zgonu osoby bliskiej (sprawy urzędowe czy nawet komercyjne jak np. zamykanie umów telefonicznych, kredytowych,  spółdzielczych).  Nawet więc, jeśli termin jest odległy ale dokumenty okazane przez pracownika potwierdzają tę przyczynowo-skutkową korelację – sprawa jest jasna.

Inną kwestią budzącą wątpliwości jest

wystąpienie wydarzenia z katalogu z cytowanego już rozporządzenia  w trakcie trwania urlopu wypoczynkowego pracownika.

 

Kodeks pracy ani wspomniany dokument nie regulują wprost takiego zbiegu.  Decyzję w tym temacie można podjąć posiłkując się art. 166 kp który wylicza okoliczności uprawniające przerwanie urlopu wypoczynkowego i zobowiązujące pracodawcę do udzielenia go w późniejszym terminie:

Art.  166.  [Obligatoryjne udzielenie niewykorzystanego urlopu]

Część urlopu niewykorzystaną z powodu:

1) czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby,

2) odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

3) odbywania ćwiczeń wojskowych lub przeszkolenia wojskowego albo pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, przez czas do 3 miesięcy,

4) urlopu macierzyńskiego

pracodawca jest obowiązany udzielić w terminie późniejszym.

Katalog ten jest zamknięty i nie wylicza nieobecności okolicznościowej jako uprawniającej do przerwania urlopu.

 

Na podobną linię trafiłam również przy okazji lektury periodyku „Prawo pracy”.  W artykule M. Mrozowskiej  „Urlopy okolicznościowe i inne nieobecności w pracy” wskazano, iż „w przypadku gdy zdarzenie, które usprawiedliwiałoby nieobecność w pracy miało miejsce w okresie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika, dni wolne nie przysługują. Tak będzie np. wtedy, gdy pracownik bierze ślub w czasie urlopu wypoczynkowego”. Jeśli więc pracownik zawnioskuje o wolne z tytułu nieobecności okolicznościowej która nastąpiła w trakcie trwania jego urlopu wypoczynkowego – po jego zakończeniu, nie będzie miał prawa do tego zwolnienia.

 

Co jednak, jeśli zdarzenie było nieoczekiwane i zaskoczyło pracownika? 

Jeśli natychmiast poinformuje on pracodawcę i złoży wniosek o przesunięcie terminu urlopu – wszystko jest w porządku. Taką możliwość daje art. 164 kp: Przesunięcie terminu urlopu może nastąpić na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami. I wielokrotnie spotykałam się z telefonami pracowników w trakcie urlopu z prośba o zamianę dnia czy dwóch na urlop okolicznościowy (zwykle z okazji śmierci bliskiej osoby). W takiej sytuacji nigdy nie odmówiłam.

 

Warto zajrzeć:

treść rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy

stanowisko MRPiPS z 07.03.2012 w sprawie wykorzystywania niektórych uprawnień rodzicielskich